يكى احتمال اين است كه ظرف باشد ، در اين صورت معنا اين است كه چرا در دلهايشان كه تهى از فكر است ، تفكّر را ايجاد و احداث نمىكنند ، بديهى است كه تفكّر تنها در قلب است ولى براى تصوير زيادترى از حال متفكّرين به طور كنايه ذكر شده است ، چنان كه گويند : اعتقد فى قلبه با اين كه اعتقاد تنها در قلب است ، باز هم قلب براى تأكيد گفته شده و مقصود اين است كه چرا فكر نمىكنند و چنين سخنانى را مىگويند و يا چرا فكر نمىكنند تا اين مطالب را بدانند و درك كنند . احتمال ديگر اين است كه صله براى تفكّر باشد و معنا اين است كه چرا در نفس خود كه نزديكترين مخلوقات به آنهاست . تفكّر و تدبّر نمىكنند تا بفهمند آنچه را كه خدا از بدايع حكمت در نهاد آنها به وديعت گذاشته و آفريده است همه دلالت بر تدبير و حكمت مىكند و هيچ كدام مهمل و بيهوده نيست . إِلَّا بِالْحَقِّ وَ أَجَلٍ مُسَمًّى ؛ خداوند هيچ مخلوقى را باطل و بيهوده و بدون هدف صحيحى نيافريده است ، بلكه تمام آفريده‌ها همراه با حقّ [ و هدف معيّن ] و حكمت است و با فرض مدّت معيّنى است كه ناگزير به آن مدّت منتهى مىشود كه همان روز قيامت و زمان پاداش و هنگام حساب است . بِلِقاءِ رَبِّهِمْ لَكافِرُونَ ؛ مقصود از لقاء خداوند همان أجل مسمّى و روز قيامت است . و حرف « باء » در كلمهء بالحقّ مانند حرف « باء » در اين مثال است كه مىگويى : اشتريت الفرس بسرجه و لجامه : اسب را با زين و افسار و دهنه ، خريدم [ حرف « باء » در هر دو مورد « با » ى مصاحبت و معيّت است . ] . [ سوره الروم ( 30 ) : آيات 9 تا 16 ] أَ وَ لَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كانُوا أَشَدَّ مِنْهُمْ قُوَّةً وَ أَثارُوا الْأَرْضَ وَ عَمَرُوها أَكْثَرَ مِمَّا عَمَرُوها وَ جاءَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَما كانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَ لكِنْ كانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ ( 9 ) ثُمَّ كانَ عاقِبَةَ الَّذِينَ أَساؤُا السُّواى أَنْ كَذَّبُوا بِآياتِ اللَّهِ وَ كانُوا بِها يَسْتَهْزِؤُنَ ( 10 ) اللَّهُ يَبْدَؤُا الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ ثُمَّ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ ( 11 ) وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يُبْلِسُ الْمُجْرِمُونَ ( 12 ) وَ لَمْ يَكُنْ لَهُمْ مِنْ شُرَكائِهِمْ شُفَعاءُ وَ كانُوا بِشُرَكائِهِمْ كافِرِينَ ( 13 ) وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَتَفَرَّقُونَ ( 14 ) فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ فَهُمْ فِي رَوْضَةٍ يُحْبَرُونَ ( 15 ) وَ أَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا وَ كَذَّبُوا بِآياتِنا وَ لِقاءِ الْآخِرَةِ فَأُولئِكَ فِي الْعَذابِ مُحْضَرُونَ ( 16 )